Filip Verhoest

De Leuvense universiteit maakt komaf met de evaluatieprocedure voor de rector. Dat is een van de kernpunten uit de ‘conceptnota’ van rector Mark Waer. De Inrichtende Overheid van de KU Leuven keurde de nieuwe organisatie van de universiteit gisterenavond goed.

De rector reageert tevreden. ‘Deze tekst is onze grondwet, vandaar dat het belangrijk was om daar een lange discussie over te houden’, zegt Mark Waer. ‘We hebben zes maanden gediscussieerd en ik heb iedereen geconsulteerd. Dat moet ook over zo’n belangrijk onderwerp. Maar nu is de knoop doorgehakt en kunnen we de belangrijke dossiers aanpakken. Ik denk aan de internationalisering van het hoger onderwijs, de samenwerking met de hogescholen, een brede bacheloropleiding en het aantrekkelijk maken van de lerarenopleiding.’

Professoren schreven ‘pamflet’

De nieuwe organisatiestructuur is volgens de rector het BHV-dossier van de Leuvense universiteit. ‘En we zijn eruit geraakt. Het was ook een oefening in democratie en overleg, en dat is relatief nieuw voor de universitaire gemeenschap. Het debat is ook niet altijd optimaal verlopen. Ik betreur het pamflet van de 45 professoren die in de conceptnota dingen hebben gelezen die er niet instaan. Ik heb geprobeerd hen persoonlijk te zien om de organisatiestructuur toe te lichten, maar daar zijn ze niet op ingegaan. Dat is jammer, maar goed: 45 (ontevreden) professoren op duizend, dat is niet zo veel.’

Volgens Waer zijn gisteren tijdens de bijeenkomst van de Inrichtende Overheid nog verduidelijkingen in de tekst aangebracht, onder meer over de centrale rol van de rector. Maar het gaat niet om bijsturingen om de kritiek van de 45 professoren te ontzenuwen, zegt de rector stellig. ‘Er zijn geen essentiële veranderingen doorgevoerd. Er is ook geen wantrouwen tussen de professoren en het universiteitsbestuur. Ik kom net van de faculteit waar ik de nieuwe organisatie heb toegelicht, en die is op applaus onthaald.’

Verkozen rector zonder evaluatie

Na de negatieve evaluatie van oud-rector Marc Vervenne vorig jaar keert de Leuvense universiteit terug naar de verkiezingsprocedure van voor 2004. De Leuvense rector wordt verkozen door docenten, personeel en studenten, voor een periode van vier jaar. Hij kan zich een keer herverkiesbaar stellen. De evaluatieprocedure wordt afgeschaft. Volgens de ontevreden professoren sluit een verkozen rector het best aan bij de Europese traditie. De evaluatie van een rector door het universiteitsbestuur is vooral aan Angelsaksische (top)universiteiten ingeburgerd.

De rector van de KU Leuven is volgens de nota ‘de enige die volwaardig lid is van alle centrale bestuursorganen van de universiteit’. Ook de positie van de – verkozen – Academische Raad is verduidelijkt, als dagelijks bestuur in alle academische aangelegenheden. De niet-verkozen raad van bestuur, waarin ook externen zitting hebben, staat enkel in voor het uittekenen van de langetermijnstrategie van de universiteit.

De nieuwe organisatie geldt vanaf 1 augustus. Juristen moeten de conceptnota eerst vertalen in een organiek reglement dat nog eens aan de bestuursorganen wordt voorgelegd. Daarna zou de rust aan de Leuvense universiteit moeten terugkeren, zo hoopt men tenminste.

Paul De Grauwe

Paul De Grauwe was deze week tijdens een hoorzitting in het Vlaams Parlement vernietigend voor de hervorming van het hoger onderwijs. Hier schrijft hij: ‘Het businessmodel van de Vlaamse universiteiten deugt niet.’ Het beleid dat in woorden hoge kwaliteit nastreeft, is in de feiten alleen maar gericht op groter worden.

Ten tijde van de Sovjet-Unie werden alle belangrijke bedrijfsbeslissingen niet binnen het bedrijf genomen, wel daarbuiten door een centrale administratie in Moskou. Deze bepaalde het gamma producten en diensten dat door de onderneming geproduceerd moest worden. Moskou besliste ook over de normen waaraan die producten en diensten moesten beantwoorden. De prijzen van deze producten en diensten werden eveneens door de centrale administratie vastgelegd (meestal op een te laag niveau). De vergoeding van alle werknemers werd bepaald door dezelfde instanties in Moskou. Aangezien de Sovjetondernemingen slechts een klein deel van hun inkomsten verkregen door de verkoop van hun producten, moesten ze middelen krijgen vanuit het centrale budget. Ze verplaatsten daarom hun activiteiten naar de politieke sfeer en poogden door harde lobbying meer geld van de centrale kas af te snoepen. Wie groot en sterk was, kreeg meer. Er was dus een ingebouwde dynamiek om de ondernemingen zo groot mogelijk te maken.

Dit extreem gecentraliseerde systeem leidde tot meer en meer verstarring. Vernieuwing en creativiteit werden onmogelijk gemaakt. Uiteindelijk implodeerde het stelsel onder zijn eigen gewicht. De vele landen die dergelijke centraal geleide systemen hadden opgebouwd, zeiden het vaarwel vanaf de jaren tachtig en negentig van de vorige eeuw. Ze introduceerden economische stelsels gebaseerd op decentralisatie en privé-initiatief.

Het feit dat centrale besturingssystemen volledig gediscrediteerd zijn, betekent niet dat ze niet meer worden gebruikt. In Vlaanderen wordt zo’n centraal betalingssysteem gebruikt in het universitaire landschap. De belangrijkste beslissingen over het bestuur van de Vlaamse universiteiten worden niet binnen de universiteiten genomen, maar wel daarbuiten door een minister en zijn administratie in Brussel. Deze centrale administratie bepaalt de onderwijsprogramma’s die door de universiteiten kunnen worden aangeboden. Ze beslist over de normen waaraan die programma’s moeten voldoen. De prijs van de onderwijsdiensten wordt eveneens centraal vastgelegd, op een laag niveau dat totaal losstaat van de kostprijs van de dienstverlening. De vergoeding van het personeel wordt niet door de universiteiten bepaald, wel door dezelfde centrale administratie.

Aangezien de universiteiten nauwelijks inkomsten genereren uit de verkoop van hun diensten aan de klanten, moeten ze hun inkomsten verwerven vanuit het centrale Vlaamse budget. Dus politieke lobbying is een kernactiviteit van de Vlaamse rectoren en andere universitaire bazen. Wie groot en sterk is, krijgt meer. Er is dus een ingebouwde dynamiek om de universiteiten zo groot mogelijk te maken. De KULeuven en de UGent tellen nu meer dan 30.000 studenten. De top tien beste Amerikaanse universiteiten (Harvard, Yale, Princeton, Chicago, Stanford en dergelijke) tellen gemiddeld 17.000 studenten. De Vlaamse overheid samen met de rectoren vinden echter dat de Vlaamse universiteiten nog te klein zijn. Er zijn nu opnieuw plannen om door verdere consolidatie de universiteiten nog groter te maken.De Vlaamse universiteiten scoren slecht in internationale rankings. In een lijst van de top-100-universiteiten in de wereld, opgesteld door de Shanghai Jiao Tong Universiteit, komt geen enkele Vlaamse universiteit voor. We wachten nog altijd op de eerste Nobelprijs voor een Vlaamse universiteit.

Zo’n slecht resultaat hoeft niet te verwonderen. Het businessmodel van de Vlaamse universiteiten, dat gebaseerd is op centrale besturing, deugt niet. We verwachten van onze Vlaamse universiteiten dat ze creatief zijn maar het besturingsmodel dat we voor deze universiteiten hebben gekozen is het model dat het minst geschikt is om creativiteit te stimuleren.

Er bestaat geen geheim over het succesvolle besturingsmodel van een topuniversiteit. Dit model is gebaseerd op twee pijlers. Ten eerste moet een universiteit die de top ambieert financieel onafhankelijk zijn. Dat impliceert onder andere dat ze zelf kan bepalen hoe hoog het inschrijvingsgeld zal zijn. Die financiële onafhankelijkheid laat een topuniversiteit toe zelf haar onderwijsprogramma’s te bepalen zonder de toelating te moeten vragen aan een minster en zijn administratie. Financiële onafhankelijkheid maakt het ook mogelijk dat universiteiten hun professoren betalen in functie van prestaties en niet van anciënniteit zoals typisch het geval is in de Vlaamse universiteiten vandaag.

De tweede pijler is selectiviteit. De kwaliteit van een universiteit wordt in grote mate bepaald door de kwaliteit van de studenten. De top van de Amerikaanse universiteiten heeft dat goed begrepen. Harvard bijvoorbeeld rekruteert alleen de top één-percent van de studenten. Het gevolg is dat het bevolkt wordt door briljante studenten. Samen met briljante proffen creëert dit een omgeving waarin nieuwe ideeën kunnen ontstaan. Het Vlaamse universiteitsbeleid zit gevangen in een grote tegenstrijdigheid. Het doel van dit beleid is kwalitatief hoogstaand universitair onderwijs tot stand te brengen. Het besturingsmodel van onze universiteiten garandeert echter dat dit doel met zekerheid niet gehaald zal worden. We zullen dus moeten kiezen. Als we topkwaliteit willen, zullen we een ander model moeten overnemen. Dit is een model waarin universiteiten autonoom, dus zonder interferentie van een minister en centrale administratie, hun onderwijs- en onderzoeksstrategieën uitwerken. Als we onze universiteiten blijven besturen zoals in een centraal geleide economie, dan zullen we nooit de top bereiken.

Filip Verhoest

Het onderwerp van de discussie is erg institutioneel: het gaat om een nieuwe organisatie voor de KU Leuven. Toch is de inzet van deze hervorming van levensgroot belang, zeggen de ontevreden professoren. Het gaat over niet minder dan het democratisch gehalte van de universiteit.

Hebben de docenten en studenten nog iets in de pap te brokken als het gaat over het onderwijs en onderzoek? Of wordt de KU Leuven een top-downstructuur, waarin de rector wordt gedegradeerd tot een buikspreekpop van schimmige bestuurders die in achterkamertjes beslissen over de toekomst van ‘s lands oudste universiteit?

Het is allemaal begonnen met de negatieve evaluatie van de vorige rector, Marc Vervenne. De reactie van de universitaire gemeenschap die daarop volgde, legde een diepgaande malaise bloot bij brede lagen van het universiteitspersoneel.

Studenten

Docenten en studenten mogen via verkiezingen hun vertegenwoordigers kiezen, maar ze verwijten het universiteitsbestuur dat de echte beslissingen worden genomen door de ongekozen raad van bestuur, waarin externen de plak zwaaien. Die raad van bestuur zou zich ook vooral laten leiden door een managementaanpak, waarbij nauwelijks plaats is voor overleg met de basis.

Het universiteitsbestuur antwoordt daarop dat de universiteit van Leuven een instelling is met een budget van 1,7 miljard euro en 18.000 personeelsleden. De leiding daarvan kun je niet enkel overlaten aan een gekozen rector. Alle buitenlandse topuniversiteiten werken met een managementbestuur naast de rector, luidt het nog.

De inrichtende overheid van de KU Leuven beslist vandaag of het de ‘conceptnota’ van rector Waer over de nieuwe organisatie van de universiteit aanvaardt. Volgens de 45 professoren mag dat in geen geval gebeuren. In de nieuwe organisatie zou de democratische controle volgens hen afnemen. De algemeen beheerder (nu Koenraad Debackere) zou ook meer macht krijgen dan de rector, die louter een uitvoerder wordt. ‘Zelfs in een bedrijf komt het niet voor dat een financieel beheerder boven de ceo staat’, sneren de professoren.

De kloof tussen de universitaire gemeenschap en de raad van bestuur gaat door de reorganisatie alleen groter worden, is een ander verwijt. Er komt een ‘overwegend top-down structuur waarin er nauwelijks ruimte is voor overleg met de basis’.

Bovendien ‘wordt elke afwijkende opinie monddood gemaakt’. Volgens een aanpassing aan de gedragscode moeten de leden van de bestuursorganen ‘de genomen beslissingen verdedigen, intern en extern’, ook al hebben ze tegen gestemd. ‘Dat gaat in tegen een fundament van de katholieke moraalleer, namelijk de plicht om zijn geweten te volgen’, klinkt het vlijmscherp.

De briefschrijvers vinden tot slot dat rector Waer een belofte uit zijn verkiezingsprogramma verraadt, door plots en zonder inspraak de kaart te trekken van de integratie van de KU Leuven met de twaalf hogescholen van de Leuvense associatie. Voordien was enkel sprake van een samenwerking van naast elkaar bestaande instellingen in een ‘confederaal’ model.

De Leuvense rector reageert pas vandaag publiek op de kritiek van zijn collega’s, ‘nadat de beslissing van de inrichtende overheid over de conceptnota is gevallen’. Waer stuurde de groep van 45 wel al een schriftelijk antwoord. Hij zegt dat er sprake is van ‘heel wat misverstanden’; zijn nota heeft blijkbaar ‘een verkeerde indruk’ doen ontstaan.

De rector kan in elk geval geen gebrek aan openheid verweten worden. Hij stuurde zijn nota via e-mail aan iedereen rond, deed een oproep om opmerkingen en suggesties te formuleren en stuurt elk persoonlijk een antwoord. ‘Nooit is er op zo’n open manier gediscussieerd over de toekomstige structuur van de universiteit’, zegt woordvoerster Griet Van der Perre.

Waer erkent ook dat zijn nota ‘de centrale rol van de rector meer kan beklemtonen door zijn bevoegdheden op te sommen’. Een andere aanpassing kan zijn dat de algemeen beheerder moet rapporteren aan de rector, om de hiërarchie duidelijk vast te leggen. Waer kondigt ook een grote informatievergadering aan.

]]> http://kuleuvenna2008.wordpress.com/2010/04/21/universiteit-in-woelig-water-ds-21-04-2010/feed/ 0 kuleuvenna2008 http://kuleuvenna2008.wordpress.com/2010/04/19/herstructureringsnota-afgekraakt-veto-19-04-2010/ http://kuleuvenna2008.wordpress.com/2010/04/19/herstructureringsnota-afgekraakt-veto-19-04-2010/#comments Mon, 19 Apr 2010 14:23:29 +0000 kuleuvenna2008 http://kuleuvenna2008.wordpress.com/?p=940 ]]> Vijfenveertig professoren uit verschillende faculteiten hebben samen een brief gericht aan rector Mark Waer waarin ze hem verzoeken de conceptnota over de herstructurering van onze universiteit te herschrijven.

Maud Oeyen

Twee dagen voor het begin van de paasvakantie (op 1 april om precies te zijn) ontving de hele universitaire gemeenschap – en dus wellicht ook u – de conceptnota in zijn mailbox. Iedereen die dat wilde kon tot 15 april zijn mening en suggesties over de voorgestelde hervormingen van de universiteitsstructuren aan de rector overmaken. Dat vijfenveertig professoren uit maar liefst twaalf verschillende faculteiten zich de moeite zouden getroosten om een zes pagina’s tellend document op te stellen of (al dan niet vanuit hun vakantiebestemming) te ondertekenen, had waarschijnlijk niemand verwacht. Het gewicht van de brief wordt verzwaard door het feit dat er zich onder de ondertekenaars zowel professoren bevinden die zich vorig jaar actief hebben ingezet voor de verkiezingscampagne van rectorskandidaat Koen Geens als ZAP’ers die duidelijk in het kamp van Waer gesitueerd konden worden.

Afgewezen

De briefschrijvers zijn niet bepaald mals in hun kritiek op de conceptnota. Ze beschuldigen de opstellers ervan dat ze “fundamentele veranderingen” willen doorvoeren die “de universitaire gemeenschap in de debatten over de organisatiestructuur in 2004 expliciet heeft afgewezen”. Een aantal van de voorstellen in de nota zou ook haaks staan op het programma waarmee Waer vorig jaar naar de verkiezingen trok.

Dat het gewicht van de niet democratisch verkozen Raad van Bestuur toeneemt en haar taken worden uitgebreid, vinden de ondertekenaars onaanvaardbaar. Ze betreuren dat het aantal leden uit het verkozen College van Bestuur in de Raad van Bestuur afneemt terwijl het aantal leden dat niet met onderwijs- en onderzoeksaangelegenheden te maken heeft, wordt verhoogd. De evaluatieprocedure voor de rector wordt weliswaar afgeschaft, maar het ziet ernaar uit dat zijn bevoegdheden worden ingeperkt. De algemeen beheerder (momenteel Koenraad Debackere) krijgt daarentegen meer macht toebedeeld. Zijn mandaat wordt niet langer beperkt in tijd, en hij zal ook niet meer aan een evaluatie worden onderworpen. De universiteit zal ook geen inspraak meer hebben bij zijn aanstelling. “Zelfs in een bedrijf komt het niet voor dat een financieel beheerder boven de CEO staat,” zo stellen de professoren.

Die bedenking klinkt zo gek nog niet. Het feit dat onze rector niet aanwezig is op het zogenaamde maatschappelijk debat, waar er cruciale gesprekken plaatsvinden over de toekomstige structuur van het Vlaamse hoger onderwijs, lijkt al symbool te staan voor een machtsverschuiving. Het zijn immers Debackere en associatievoorzitter André Oosterlinck die daar de Leuvense universiteit en associatie vertegenwoordigen. Volgens Mark Waer vindt er echter permanent overleg plaats en is er dus geen vuiltje aan de lucht.

Verantwoording

De brief klaagt verder het gebrek aan democratische controle aan. Zo wordt er in de nota niet gesproken over de verantwoording van de hogere tegenover de lagere geledingen. Een nieuwe gedragscode eist daarnaast van de leden van alle bestuursorganen (ook de AR) dat ze abstractie maken van hun eigen mening en de genomen beslissingen te allen tijde verdedigen. Dit kan niet, aldus de schrijvers. “Men kan binnen een democratische (controle)structuur op geen enkele manier eisen van vertegenwoordigers in de diverse universiteitsorganen dat ze hun stemgedrag niet mogen verantwoorden.”

Een laatste belangrijk punt van kritiek betreft het feit dat de integratie van de hogescholen niet wordt beperkt, maar zonder inspraak van de academische gemeenschap de facto wordt doorgevoerd. De brief pleit hier voor een debat dat gevoerd zou moeten worden in de eigen universitaire gemeenschap.

In een schriftelijke reactie benadrukt Mark Waer dat de conceptnota een document blijft “waarop en waaraan verder kan gewerkt worden”. Zijn aanbod om samen met de opstellers van de brief over oplossingen na te denken, werd vooralsnog door die laatsten geweigerd. Zij zijn van mening dat hun bezwaren van fundamentele en principiële aard zijn, en dat er dan ook niet over onderhandeld kan worden.

Tijdens de laatste kiescampagne voor de aanduiding van een nieuwe rector waren de vier toenmalige kandidaten al eensgezind van oordeel dat het rectorevaluatiesysteem moest worden afgeschaft en dat er om de vier jaar nieuwe rectorverkiezingen moesten worden georganiseerd. Huidig rector Mark Waer stelt dit nu opnieuw voor. Ook van de gewraakte voorafgaande screening is er geen sprake meer.

De KU Leuven beleefde een jaar geleden een zeer turbulente periode nadat de Inrichtende Overheid in december 2008 op basis van een negatieve evaluatie en zonder uitleg het mandaat van aftredend rector Marc Vervenne niet verlengde voor een nieuwe periode van vier jaar. Meer dan 3.000 personen, vooral medewerkers van de KU Leuven, tekenden een petitie tegen de evaluatieprocedure.

In januari 2009 stak een nieuwe storm van protest op toen de Bijzondere Universiteitsraad, wiens taak het is om de rectorverkiezingen te organiseren, voorstelde om rectorkandidaten vooraf te screenen aan de hand van het bestaande rectorprofiel.

De Raad van Bestuur besliste even later, onder druk van het protest, voor de kort daarop volgende verkiezingen alles ongewijzigd te laten en een globale evaluatie van de reglementering uit te stellen tot het nieuwe academiejaar.

Maud Oeyen

De bal ging aan het rollen nadat rector Marc Vervenne vorig jaar na een verre van transparante evaluatieprocedure zonder veel uitleg aan de deur werd gezet. Het imago van de K.U.Leuven kreeg daarmee een ferme deuk en er kwam vrijwel onmiddellijk een storm van protest op gang. Aan het begin van dit academiejaar werd daarom gestart met een werkgroep – de zogenaamde herstructureringscommissie, bestaande uit Jef Roos (voorzitter van de Raad van Bestuur), André Oosterlinck (voorzitter van de Associatie), Guy Mannaerts (voorzitter van het Bestuurscomité van de ziekenhuizen), Koen Debackere (algemeen beheerder van de K.U.Leuven), Koen Geens (juridisch expert) en rector Mark Waer. Deze commissie boog zich voornamelijk over de suprastructuren: de Inrichtende Overheid (IO), de Raad van Bestuur (RvB) en de Associatie. Anderzijds nam de Academische Raad de positie en de rol van de Academische Raad (AR), het College van Bestuur (CvB), de rector en de groepen onder de loep.

“Het meest zichtbare resultaat van deze hervorming is wellicht de beslissing om de rector om de vier jaar te verkiezen, met een eventuele herverkiezing,” vertelt een lid van de Academische Raad. Geen sprake meer van een evaluatie dus, noch van een screeningsprocedure. “In vergelijking hiermee zijn alle andere wijzigingen eigenlijk weinig spectaculair.” Ook de decanen zullen voortaan twee keer vier jaar kunnen aanblijven, dat is een jaar langer dan vandaag het geval is.

Grootkanselier

De Inrichtende Overheid zal er in de toekomst ook anders gaan uitzien. Een decaan verduidelijkt: “Op dit moment zitten er heel wat vertegenwoordigers van de hogescholen uit de Associatie in de IO. Men gaat er echter van uit dat er een aantal fusies tussen die hogescholen zullen plaatsvinden, waardoor de IO nog maar een dikke twintig leden zal tellen, in plaats van de huidige veertig.” De Inrichtende Overheid kan beschouwd worden als het ‘grondwetgevende orgaan’ van de K.U.Leuven. Het bekrachtigt onder andere formeel de aanstelling van de rector en is overigens het enige orgaan waarin de bisschoppen nog iets te zeggen hebben. Zoals de plannen er nu uitzien zal het voorlopig de Aartsbisschop van Mechelen-Brussel blijven die als Grootkanselier van de K.U.Leuven aan het hoofd van de Inrichtende Overheid staat. “Anders zou het niet ondenkbaar zijn dat bijvoorbeeld de voorzitter van de Associatie daar terecht zou kunnen komen,” aldus een decaan.

“De laatste veertig jaar wordt de universiteit door de overheid gesubsidieerd en heeft de IO meer verantwoordelijkheid naar de basis geschoven, een beetje zoals de Engelse koning met de ‘magna carta, vertelt professor Paul Van Orshoven, decaan van de Faculteit Rechtsgeleerdheid. “De rector wordt door de basis verkozen, en de Academische Raad is een soort parlement. Door die verschuiving moet er een evenwicht gezocht worden tussen ‘boven’ en ‘beneden’: sommige zaken worden van bovenaf opgelegd, anderzijds is er de gedelegeerde autonomie van de Academische Raad. En als dat laatste de moeite waard is, rijst uiteraard de vraag waarom grote onderdelen van de universiteit – bijvoorbeeld het ziekenhuis – daaraan moeten ontsnappen.”

Zoals de zaken er nu voorstaan, zou de AR inderdaad enkel zeggenschap krijgen over de universiteit in de strikte zin van het woord. De ziekenhuizen, LRD (K.U.Leuven Research and Development) en de Associatie zouden daarbuiten vallen. De Raad van Bestuur zou zich voornamelijk moeten bezighouden met bestuursaspecten, en dit op het vlak van de vier poten, terwijl de academische aangeledenheden op het bord van de AR zullen belanden.

Een andere discussie betreft de organisatie van de groepen. Binnen de Groep Biomedische Wetenschappen en de Groep Wetenschap & Technologie zijn de faculteiten verantwoordelijk voor het onderwijs terwijl de departementen in de eerste plaats het onderzoek in goede banen leiden. Door de verstrengeling van onderzoek en onderwijs wilde die structuur in het verleden al eens problemen opleveren. “Als oplossing is ervoor gekozen de departementsvoorzitters op te nemen in het groepsbestuur. Op die manier wordt de communicatie en de samenwerking hopelijk bevorderd,” klinkt het nog.

Brood en spelen

“Ik had meer verwacht van het proces,” geeft professor Paul Van Orshoven, decaan van de Faculteit Rechtsgeleerdheid, toe. “De herstructureringscommissie had zich in alle beslotenheid over een grondig nieuw verhaal kunnen beraden, maar de operatie is haar goeddeels uit handen genomen. Nu ja, we zijn ondertussen allicht wat hervormingsmoe. We zitten al een jaar of zes met hervormingen op alle mogelijke niveaus. In de laatste maanden van rector Oosterlinck was er al een herstructuring, tegelijk ondergingen we de BaMa-hervorming, sindsdien ook nog de flexibilisering, de diplomaruimte, de vervroegde examenregeling, en dat wordt dan doorkruist door de rectorsevaluatie en alweer nieuwe rectorsverkiezingen. Intussen vergeten we soms dat onze core business eigenlijk academisch onderwijs is, dus op onderzoek gesteund en onderzoeksgeoriënteerd onderwijs. Veel tijd voor brood en spelen is er niet.”

Alle leden van de universitaire gemeenschap zullen de synthesenota die dinsdag wordt voorgesteld aan de Universiteitsraad ontvangen. Iedereen die dat wil, kan commentaren op de nota formuleren.

Wanneer we de vertrekken van ererector en associatievoorzitter André Oosterlinck betreden, valt onze mond meer dan wagenwijd open. Werkelijk: Le Grand Chic. Hier huist een machtig man, zoveel is duidelijk. Maar wanneer we het over zijn macht hebben, antwoordt de voorzitter gewiekst: “Ze zeggen altijd: den Oosterlinck beslist alles. Maar dat is niet waar, den Oosterlinck beslist niks.”

Jeroen Deblaere & Maud Oeyen

Veto: De minister van Onderwijs wil een maatschappelijk debat over de academisering organiseren. Hoe moet een dergelijk debat eruit zien?

André Oosterlinck: «Het debat over de academisering had men moeten voeren toen men het invoerde, in 2003. In dat jaar heeft het Vlaams Parlement beslist om in de nasleep van Bologna van een drievoudig naar een tweevoudig hoger onderwijssysteem te gaan. Wij zijn daar toen mee gestart, we zijn met de Associatie begonnen, met integraties, met academisering. Nu zal het maatschappelijk debat zich moeten focussen op een aantal zeer specifieke zaken. Er kan bijvoorbeeld nog gediscussieerd worden over medebestuur, de vrijheidsgraden, de profielen. Wat is het verschil tussen bijvoorbeeld industrieel en burgerlijk ingenieur, tussen handelswetenschappen en toegepaste economische wetenschappen? Wat is de plaats van het personeel? Die debatten moeten we dus nog voeren. De belanghebbenden daarbij zijn de beide studentengroepen, de beide personeelsgroepen, de beide bestuursgroepen. Het maatschappelijk debat moet gevoerd worden binnen de lijnen van het decreet en binnen de lijnen van de commissie Soete. Het is fout om het maatschappelijk debat te zien als iets waarbij alles nog in vraag gesteld kan worden. Gelukkig maar, want anders zou het oeverloos worden.»

Veto: Onlangs werd bekend gemaakt dat de Hogeschool-Universiteit Brussel (HUB) en de Katholieke Hogeschool Sint-Lieven zich opmaken voor een fusie, en u had het in uw openingsrede over gesprekken die aan de gang zijn tussen instellingen in Antwerpen. Hoe ziet u die fusies verder evolueren?

Oosterlinck: «Het zijn geen echte fusies, het gaat eigenlijk om zeer ver doorgedreven samenwerkingsverbanden. Decreten erkennen instituten, en daar zijn onderwijsbevoegdheden en financiering aan gekoppeld. Over hoe we dat juist organiseren kan het decreet niet veel zeggen, omdat dat onder onze grondwettelijke vrijheid van organisatie valt.»

Solidariteit

«We willen de fijnmazige aanwezigheid van de hogescholen in de provincies Antwerpen, Oost- en West-Vlaanderen behouden, maar dat kan alleen lukken als we onze hogescholen daar in grotere verbanden laten samenwerken. Waarom zouden die elk een personeelsdienst, een financiële dienst en een gebouwendienst moeten hebben? Ze zouden beroep kunnen doen op de diensten van de universiteit. Op papier zal ik geen fusies doen, want ik zal er niet één school van maken. Het blijven twee scholen, maar wel met dezelfde raad van bestuur. Hetzelfde directiecomité dat ervoor zorgt dat die verschillende vestigingen optimaal functioneren. Op die manier ontstaat er ook solidariteit. Door grotere gehelen te maken kan je met communicerende vaten werken. Door diensten samen te brengen kunnen we onze opdrachten efficiënter en beter vervullen. Als je drie of vier hogescholen samenneemt, kunnen ze specialisten uitwisselen. De universiteit en de hogescholen kopen nu vaak samen dingen aan: elektriciteit, telefonie, gsm’s. Daarmee bespaar je tien of twintig procent en het kost niets. Je kan synergiewinsten maken zonder dat die enig negatief effect hebben.»

Veto: Dat klinkt allemaal heel mooi, maar de hogescholen zien het vaak anders.

Oosterlinck: «Iedereen is graag baas in zijn eigen kot, hé. En hoe kleiner het is, hoe gemakkelijker. Maar moeten we dat dan accepteren? Je moet hen overtuigen en duidelijk maken dat er geen andere oplossing is.»

Veto: De West-Vlaamse hogeschool KATHO zag die doorgedreven samenwerking niet helemaal zitten?

Oosterlinck: «Daarmee zijn er ze niet vanaf, hé. Oost-Vlaanderen gaat nu samenwerken met Brussel, maar in West-Vlaanderen moeten we ook nog tot een grotere eenheid komen. Het één na het ander. Ik heb niet veel geduld, maar ik heb wel geduld. Er zijn verschillende grote dossiers waar ik mee bezig ben, dus ik laat wel eens een dossier een paar maanden liggen. Maar ik heb een zachte hand; ik pak alles stil en rustig aan. Of heb ik een ander imago misschien?»

Bedreiging

Veto: Er is ook heel wat argwaan bij de andere associaties.

Oosterlinck: «We hebben een goede samenwerking met de Associatie Hasselt; we hebben ook geen ruzie met de Associatie Gent. Antwerpen heeft het wat moeilijker, omdat Lessius een bedreiging zou zijn. Maar als iets een bedreiging is omdat het goed werkt, waar ben je dan mee bezig? Wij streven naar de beste resultaten voor Vlaanderen.»

Veto: Bij de opleiding Toegepaste Taalkunde (het vroegere Vertaler-Tolk) binnen de Leuvense Associatie is de academisering al verder doorgedreven dan bij de Antwerpse Associatie. Daar is de opleiding nog veel meer praktijkgericht. Bestaat het risico dat de opleidingen al te zeer zullen gaan verschillen?

Oosterlinck: «Het is nu al een groot verschil of je bijvoorbeeld economie studeert in Gent of in Leuven. Die verschillen zijn juist een rijkdom. Het zal meer en meer de naam van het instituut zijn die garant staat voor de waarde van het diploma. Als je aan concurrentie doet om beter te worden – en Antwerpen doet daaraan mee, want je moet ook niet doen alsof ze daar wat staan te wenen; wat is daar dan verkeerd aan? Het moet een opgaande spiraal zijn. Het financieringssysteem dat we nu hebben stimuleert dat: je wordt gemeten op basis van je kwaliteiten. Ik ben daar een grote voorstander van. Competitie ten voordele van iedereen en de overheid die erop toeziet dat de concurrentie eerlijk blijft. Ik neem ook de concurrentie van de anderen au sérieux. Ik leer daar snel van. En natuurlijk kan je ook samenwerken. We hebben de concurrentie met Hasselt gestopt omdat we beiden beter worden van verregaande samenwerking.»

Veto: Naast de grootschalige evolutie van de academisering vindt er aan de K.U.Leuven intern ook een kleinere evolutie plaats. Er werd in dat kader ook een herstructureringscommissie opgericht waar u deel van uitmaakt. Moet er veel veranderen?

Oosterlinck: «Het is logisch dat de universiteit zich nu en dan eens afvraagt of haar structuren wel aangepast zijn aan haar doelstellingen. Zeker wanneer je een turmoil krijgt zoals vorig jaar. De Bijzondere UniversiteitsRaad heeft de rector toen gevraagd om een commissie op te richten waarvan de leden bepaald zijn door de Inrichtende Overheid en die over die zaken kan nadenken en rapporteren. Ik heb vorig jaar de discussie van op afstand gevolgd. Gaan we de rector aanstellen of niet? Gaan we hem preselecteren voor de verkiezing of niet? Ik vind dat interessante vragen. Ik heb als rector ooit een speech gegeven – toen waren velen kwaad natuurlijk, maar goed, dat was mijn bedoeling – waarin ik stelde dat heel wat universiteiten die beter zijn dan de onze, met een aangesteld bestuur werken.»

]]> http://kuleuvenna2008.wordpress.com/2009/12/01/interview-met-ererector-andre-oosterlinck-veto-30-11-2009/feed/ 0 kuleuvenna2008 http://kuleuvenna2008.wordpress.com/2009/07/08/rector-waer-heeft-zijn-team-klaar-nieuwsblad-08-07-09/ http://kuleuvenna2008.wordpress.com/2009/07/08/rector-waer-heeft-zijn-team-klaar-nieuwsblad-08-07-09/#comments Wed, 08 Jul 2009 09:05:31 +0000 kuleuvenna2008 http://kuleuvenna2008.wordpress.com/?p=935 ]]> LEUVEN Mark Waer, de nieuwe rector van de KU Leuven, is klaar met zijn huiswerk. De Bijzonder Universiteitstraad (BUR) heeft de voordracht van zijn acht vicerectoren aanvaard.

Vorige week nog werden twee voorgedragen vicerectoren niet aanvaard door de BUR. Het gaat om historicus Jo Tollebeek, die enkele maanden geleden nog openlijk het ontslag van Jef Roos, voorzitter van de BUR vroeg. Het dispuut draaide rond de procedure voor de evaluatie en verkiezing van de rector.

De tweede gewraakte vicerector was medicus Peter Marynen. Die laatste is nu opnieuw voorgedragen als vice-rector voor Onderzoeksbeleid. Minne Kasteels wordt vice-rector Biomedische Wetenschappen, de functie waarvoor Marynen eerst werd voorgedragen.

Nieuw in de ploeg van Waer zijn Tine Baelmans, Bart De Moor en Jan Beirlant. Ludo Melis, Karen Maex en Filip Abraham waren ook al in het team van de uittredende rector Marc Vervenne actief.

De inrichtende overheid van de universiteit moet wel nog op 10juli haar zegen geven aan het nieuwe college van bestuur. Meteen moet ze zich uitspreken over de verlenging van het mandaat van algemeen beheerder Koen Debackere met vijf jaar. (STL)

KU Leuven wijst vicerectoren af

Nog voor hij zijn nieuwe functie heeft opgenomen, is Mark Waer, rector-elect van de KU Leuven, getracteerd op een schot voor de boeg. De Bijzondere Universiteitsraad (BUR), waarin decanen en leden van de raad van bestuur zetelen, wees twee vicerectoren af van het team waarmee hij aan de slag wil, een unicum in de bestuursgeschiedenis van de universiteit.

door Kris Jacobs

LEUVEN l Een en ander is een uitloper van de kloof die zich binnen de Leuvense Alma Mater aftekent sinds de negatieve evaluatie van uittredend rector Marc Vervenne. ‘Ik vond het net moedig van Mark Waer dat hij met een diverse ploeg de kampen trachtte te verzoenen’, zegt historicus Jo Tollebeek, een van de twee afgewezen kandidaten, ‘maar blijkbaar is dat gebaar niet aanvaard.’

Het conflict kende een eerste felle opstoot met de negatieve evaluatie van afscheidnemend rector Vervenne, die eind vorig jaar te horen kreeg dat zijn mandaat niet met een tweede ambtstermijn verlengd werd. De man kreeg uit meerdere hoeken kritiek – ‘goed mens, geen goede rector’, zo heette het – maar meer nog zette de evaluatie door de BUR kwaad bloed. Er kwam een petitie met tegen de 2.000 ondertekenaars, onder wie 600 professoren, die hekelden dat een relatief beperkte groep blijkbaar besliste over de capaciteiten van een man die toch door de hele universitaire gemeenschap was verkozen. De kritiek werd er niet minder op toen de BUR de maand erop een plan voorstelde om kandidaat-rectoren dan maar op voorhand te testen.

Brugfiguur

In essentie is de strijd er een over welk slag rector de universiteit moet krijgen, met als twee uitersten misschien de manager André Oosterlinck, die tegenwoordig aan het roer staat van de Associatie KU Leuven, en theoloog Vervenne, een bij uitstek charismatische figuur die, gezien zijn evaluatie, blijkbaar onvoldoende over managerskwaliteiten beschikt. En je zou kunnen zeggen dat Waer een brugfiguur tussen die twee kampen kan vervullen: hij was al vicerector onder Vervenne en heeft lange tijd de universitaire ziekenhuizen geleid.

En gisteren zette de BUR een serieuze pad in de korf van Waer nog voor hij in functie treedt: van de acht vicerectoren met wie hij zich wilde omringen, werden er twee weggestemd. Met andere woorden: de BUR neemt de eerste echte beleidsdaad van Waer meteen op de korrel. Peter Marynen zal dus niet als vicerector aan het hoofd van de groep Biomedische Wetenschappen staan, historicus Jo Tollebeek wordt niet vicerector onderzoek.

De leden van het BUR deden er gisteren in alle talen het zwijgen toe, maar volgens studentenblad Veto, dat het nieuws uitbracht, wordt Marynen binnen zijn eigen groep niet gedragen. Tollebeek is een iets bekendere figuur. Hij werd een tijd genoemd als kandidaat-rector, die dan de stem van de basis moest vertolken die zich vragen stelde bij de besluitvorming aan de Leuvense universiteit. Hij was ook een van de zeven academici die in februari het ontslag vroegen van Jef Roos, voorzitter van de raad van bestuur van de KU Leuven.

Met name de decanen die een rol hebben gespeeld in de afzetting van Vervenne hebben tegen Marynen en Tollebeek gestemd, zo zeggen verschillende bronnen aan de KU Leuven, niet zozeer de raad van bestuur. “Een afrekening zou ik het niet per se willen noemen”, aldus Tollebeek in een korte reactie, “maar het is wel duidelijk dat men het verzoeningsgebaar van Waer niet aanvaardt.”

‘Radicale afwijzing’

De historicus doelt daarmee op Waers pogingen om een evenwichtige en breed gedragen ploeg te presenteren. “Bart De Moor (vicerector Internationalisering) komt bijvoorbeeld uit de omgeving van André Oosterlinck. Blijkbaar kan men nog steeds moeilijk om met de kritiek ten tijde van de evaluatie van Vervenne. Ik ben alvast geschokt dat men een moedige verzoeningspoging zo radicaal afwijst.”

Marc Waer kan nu twee dingen doen: of hij verdedigt de ondeelbaarheid van zijn zorgvuldig samengesteld team en draagt zijn kandidaten opnieuw voor, of hij duidt toch vervangers aan. Dat zal allicht binnen zeer afzienbare tijd gebeuren: niet alleen is hij vanaf augustus rector, in principe komt de inrichtende macht ook volgende week vrijdag samen om het nieuwe bestuursteam formeel te bekrachtigen.